nagala xiriir haddii wax caawin ku darsanaysid Email: raaadyare@gmail.com
tell: 00252907784206
Thursday, July 4, 2024
I am showing the world that it is here is a school that looks at the structure as it is and there are about 150 students studying and they are in the middle of it. Please we ask that we be helped because of humanity and Islam.
Dhiirigelin ay ka heshay saaxibadeed shaqada, qof dumar ah ayaa madax ka ah xarunta dhaqan celinta naafada ee Muqdisho
Xaliima Maxamed Cabdulle waa kalkaaliso caafimaad sare oo aqoon u leh ku daweynta hab duugmo iyo jimicsiga xubnaha naafoobay waana agaasimaha xarunta dhaqan celinta naafada ee Ururka Bisha Cas ee Soomaaliyeed Muqdisho. ©Mari A. Mørtvedt/Norwegian Red Cross
Xaliima Maxamed Cabdulle, agaasimaha xarunta Dhaqan celinta naafada Ururka Bisha Cas ee Soomaaliyeed Muqdisho halkaas oo bukaanada ku bartaan sida loo isticmaalo gacmaha iyo lugaha macmalka ah oo cusub. ©Mari A. Mørtvedt/Norwegian Red Cross
Dhammaadkii sanadkii 2016-kii Nasra Cali (5) waxaa ku dhacay qalal keenay dhaawac maskaxeed hadda waa markii ugu horeysay oo ay soconeyso. In ka badan 30 sano, xarunta dhaqan celinta naafada Ururka Bisha Cas ee Soomaaliyeed Muqdisho bukaanada waxay siiyeen daweyn dhanka jirka ah. ©Mari A. Mørtvedt/Norwegian Red Cross
Xarunta Dhaqan Celinta Naafada ee Ururka Bisha Cas ee Soomaaliyeed waa dhisme ku yaalo Muqdisho oo sameeya bukaanada ku caawiya sidii ay u baran lahaayeen isticmaalka waxa afka qalaad lagu yiraahdo orthopedic braces, gacmaha iyo lugaha macmalka ah oo cusub. ©Mari A. Mørtvedt/Norwegian Red Cross
Saturday, June 29, 2024
Ethiopia, we are telling you that the country you are invading is the country that occupied a lot of land from you in 1977 until the Soviet Union supported you, Cuba, South Yemen and Libya. now they are ready to take over somali state
soomaaliya waa dal xor ah soomaaliya waxay leedahay shacab fur furan oo dhinac walba ka dhisan
shacabka soomaaliyeed waa dad har iyo habeen soo jeeda aanan la khiyaani karin
itoobiya iyo soomaaliya waxaa ay isaga horyimaadeen milliteri ahaan waxaana laga gaaray guul taariikhi ah
ka dib markii la arkay in shacabkii soomaaliyeed ay guul gaareen ayaa waxaa dhacday in itoobiya qayla dhaan u dirsato ruushka kuuba yementa koonfureed iyo liibiya ayagoo si toos ah dagaalka ugu soo biiray
ka dibna ay soomaaliya ku khasbanaatay iney ka baxdo dhulkii markii hore laga qabsaday
marka itoobiya waxay ku doodaa iney iyadu guul gaartay balse arinku sidaa ma ahan
dadku waa dadkii wadankuna waa wadankii 1977 markasta oo ay itoobiya ku fakarto duulaan ka dhan ah soomaaliya waxaa uga soo horeeya xinjiro iyo in ay maydad faraha ku qaataan
nama qabsan karaan nama maamuli karaan isku diin ma nihin isku dhaqan ma nihin
itoobiya tabarteeda ayaa la tusayaa dadka dhahaya waa dowlad lalama dagaalami karo itoobiya waa been
tusaale ahaan waxaa hada dagaal ka socdaa israaiil iyo xamaas sidaad ogtihiin waa cududa bariga dhexe waxa haystana waad aragtaan in ay horey u socon la,yihiin
waxaan saadaalinayaa hadii dagaal uu dhaco dhexmara soomaaliya iyo itoobiya gobolada naga maqan ayaan ka qabsanaynaa
Sunday, June 23, 2024
It is never important in your life that you spend a lot of time on social media every day
Marnaba muhiim uma ahan Noloshaada in aad Maaalin walbo waqti fara badan ku lumiso baraha bulshada hadana aadan wax uun ka akhrin Buug amaba Xitaa maqaal yar kaas oo aad wax uun ka faaiidi laheyd!
Maqaal lagu daabacay Majaladda Isbaanish ka ah ee lagu magacaabo Azsalud ayaa Qoraaga lagu magacaabo Bernat Caprispina Waxa uu ku dhahay Akhrisku waa howl u muhiim ah Nolol
Maalmeedkeena.
Khubarada wax darso waxa ay ku talinayaan in qeybyar oo waqtigeena kamid ah oo
aan ku qarashgareeyo wax aan xiiseyneeno, taas oo aan joogteyno in ay na jecleesiin doonto wax akhrinta.
Hadaba waxaa halkaan ku soo gudbineynaa 12 Qodob oo muhiim u ah wax akhriska waxaana lagu ogaaday Cilmi baaris lagu sameeyay Sayniska Casriga ah:
1. Nasiino: Wax Akhrisku waa hiwaayad Cajiib ah, Cilmi baaris lasameeye ayaa sheegeysa in Qofku haduu 10 daqiiqo si dagan wax u
akhriyo in Murqaha jirku dareemi doonaan nasiino sidookale waxa ay u fiicantahay Wadnaha, wax akhriska waxaa loo tixgaliyaa in uu yahay mid u fiican Werwerka. 2. Hurdo La’aanta: Sida badan qaarkeen waaba arkeen in markii uu qofku wax akhrinaayo uu Gam’o, Cilmi baaris ayaa ku talineysa in Wax akhrisku uu u fiicanyahay Hurdo la’aanta, Sidookale marka uu Qof wax Akhrinaayo waxa uu ka
fogaadaa in uu kafikiro Dhibaatooyinka Maalinlaha ah. 3. Fahamka Dadka kale: Cilmi Baaris laga sameeye Cilmi Nafsiga ayaa waxa ay sheegeysaa dadka sida joogtada ah wax u akhriyo in ay dadka kale u Fahmaan si fudud, sidookale in ay yihiin Dad aad u naxariis badan. 4. Dabacsanaanta: In aad hesho Neuroplasticity taas oo macnaheedu yahay Awooda ay Neerfaha isugu badalaan ayaa ah mid aad u muhiim ah waana wax laga helo wax Akhrinta, dadka wax akhriyo ayaa inta badan waxa ay helaanCaqli badan, Maskaxdoodana waxaa ku soo aruuro Fikrado farabadan, sidookale waxa ay awoodaan in ay xaliyaan dhibaatooyinka ka jiro hareerahooda. 5. Xasuus Kicinta: Qodobkaan oo sidhaw ulaxariiro Qodobki kahoreeye ayaa waxa uu dhiiragalinayaa in wax akhrisku muhiim yahay, waxa uu sidookale kugu dhiiro galinayaa in aad hadaba bilaawdo wax akhrin, Cilmi Baaris ayaa ku talineysa in joogteynta wax akhrinta ay tababar muhiim ah utahay maskaxda sidookale in ay qofka gaarsiin karto heer aad u
sareeyo, Qofka joogteeyo Wax Akhrinta waxa uu helaa Xasuus dagdag ah iyo Sameynta Fiirogaar ah. 6. Qani kanaqasho Dhanka Erayada ah: Waa hubaal hadii aad wax badan akhriso, kuna Akhriso luuqado kala duwan in aad heli doonto erayo cusub marwalbo, hadii aad joogteysana waxaa Qani ka noqon doontaa xaga Erayada. 7.Guul Dhanka Xirfadda ah: Shaki kuma jiro in uu Xariir kadhaxeeyo wax akhrinta iyo guulaha dhanka Xirfada ah, Maamulayaal badn oo ka howlgala shirkado waaweyn ayaa
aaminsan in Wax akhrintu ay qeyb weyn ka qaadatay guulahooda. 8. Horumar Dhanka Caqliga ah: Waxaa shaki la’aan ah in Akhriska badan uu Qofka kadhigo mid aad u Caqli badan Maxaa yeelay Akhriska waxa uu kor u qaadaa shaqada Maskaxda, Sida jirkuba ugu koro wax cunida ayay maskaxduna ugu kortaa wax Akhrinta badan. 9. Kordhinta Nolosha Qofka: Tan macnaheedu Ma ahan in hadii aad wax Akhriso ay sanado badan kuu kordhi doonaan ee waa in aad dadka kale ee kula midka ah
aad ka horeyn doonto marwalbo uu akhriskaagu bato, taaso oo lamicno ah in aad ogaato waxbadan oo aysan dadka kula midka ah ogeyn. 10. Cilmi: Barashada ugu wanaagsan ee uu Qofku sameeyo waa Wax akhrinta, Isha ugu wanaagsan ee uu qofka cilmihga kahelo waa Akhriska Faraha badan, sidookale tan waxa ay meesha ka saareysaa shakigii ah in ay adagtay in wax labarto. 11. Ka Faaiideysasho Dhanka Waqtiga ah: Waayadaan danbe Dadka waqtiga ugu badan waxa ay kulumiyaan Safarka, hadii
uu safarkaaga Qaadanaayo Xitaa 15 Daqiiqo, Wax uun Aqri, Markaas waxaa ka faaiideysatay Waqtigii yaraay sidoo kale waxaad ogaatay wax cusub oo horay kaaga maqnaay. 12. Horumar Dhanka Khiyaaliga ah: Cilmi baaris Saynis ah ayaa sheegeysa in Wax akhrisku uu furo maskaxda, Sidookale horumar xoogan ayay sameeyan dadka jecel waxyaabaha Khiyaaliga ah marka ay akhrinayaan buugaagta ka hadlo khiyaaliga.
Tuesday, June 18, 2024
ETHIOPIA'S DESIRE FOR THE SOMALIA SEA AND THE PREPARATION OF THE SOMALI PEOPLE.
SIDAAN ARAGNAY WAXAA NALA GUDBOONINAAN KA DAGAALLANO OO AAN KA DOORANO GEERI SABABTOO ah
annaga waan tagaynaa sii joogi mayno waxaa naga haraya waa jiilka nagu xiga marka waa inaan
jiilka naga haraya aan gobanimo uga tagnaa si ayaguna ilmahooda sidaasoo uga tagaan xorriyad
iyo gobanimo
itooboya maanta kuma fakarin baddeena sheegato iyada oo ay kumaqantahay dhul dhan 337,450 km iskuweer ah
waana waali ay kaga go,i karaan soomaali galbeed
itoobiya kumanyaal sano ayey ku taameysey iney badeheena xoog ku qaadato
balse hadba marka ay isku dayaan iney soo ruuqaansadaan dhanka soomaaliya
waxaa hor israagayey xoolo dhaqato ayagoo dabada uga dhacayey ciidamada itooiya
maanta oo uu raysal wasaare ka yahay ABII AXMED damacii itoobiya waxaa uu keenay banaanka
ayagoo siyaasiyiinta itoobiya qaar ku sheegeen inuu fashiliyey damacii qarsoonaa itoobiya
qaar kalena ay ku sheegeen inuu itoobiya bad u soodhiciyey
Monday, June 17, 2024
the madness and dream of Ethiopia and the sleep of Somalia
Kolka hore waxaan salamaya umada Soomaaliyeed inteeda wanaaga iyo Soomaalinimada jecel guud ahaan waxaanan Ilahay ka rajaynayaa in uu umada Soomaaliyeed meel ay joogtaba dhibka ka saaro una soo celiyo haybadii iyo sumcadii ay dunida ku lahaayeen,ha ahaato Soomalida Ogaadeenya lagu dulaynayo ama ahaato tii xorta ahaan jirtay oo aan maanta wax badan ku dhaamin kuwii gumaysiga ku hoos jiray.Intaa dabadeed waxaa maanta ii suntan Maqaalkan aan ugu wan qalay Damaca Itoobiya iyo Dareen habawga Soomaalida,
Waxaanan gogol uga dhiagyaa bal in aan ifiyo aqoonta aan u leeyahay gumaysiga Itoobiya, xadgudubka aan kala go'a lahayn ee uu ku hayo shacbka Ogaadeenya iyo sida uu aniag ii saameeyay.Waxaan ka mid ahay da'da lagu anqariyay khadhaadhka gumaysiga iyo colaada raagtay ee joogtada ah ee ka dhalatay Damaca Abasiiniyiinta boobka iyo boolyashada ku caan baxay iyo Shacabka Soomaalida Ogaadeenya oo waligood diidan in ay ogolaadaan muquunsiga, waxaan ka mid ahay dadka ku hadal bartay erayo ka dhan ah dulmiga iyo awood sheegashada oo muujinaya diidmo iyo go'aan qaadasho aan xornimo mooyee jawaab kale loo haynin waxaan ku garaad iyo caqli yeeshay mayd goglan iyo dhiig sida laagaha u duraabaya waxaa maskaxdayda ka buuxda xusuu aan marnaba iga maydhmin oo dul taagan dhacdooyin xanuun badan igu reebay oo isugu jira kuwo aan u soo joogay iyo kuwo aan taariikh ahaan u dhaxlay, dhacdooyinkaas oo qaarkood ay ka dhaceen Soomaalida dhexdeeda waxay igu leeyhihiin saamayn aan la qiyaasi karin waxaana daqiiqad walba i danqata boog aan bogsanin oo ila da'ah.
Sidaas awgeed maankayga iyo uurkayga kama baxo ku hamiga iyo baadi goobka aan ugu jiro in xal waara loo helo arimaha aan ka sheekeeyay ee raadka weyna igu leh waxaa ubaal ah in ay dadbadani ila qabaan u hanqal taaga iyo ku hawlanaanta sidii loo gaadhi lahaa madasha gobanimada waxaan iyana igu fududayn oo igu culus kudhaadashada jinsiga Soomaaliga ah gaar ahaan inta ila aragtida ah waana dhab in aan aad u jeclahay midnimo iyo wada jir Soomaali oo dhan ay wadaagto waxaanan si aad ah ugu hanweynahay in uu rabitaankaygu guulaysan doono Insha allaah,sidoo kale waxaan jeclahay in ay dadyawga Geeska Afrika ku dhaqani wadaagaan dariswanaag nabad iyo horumar iyadoo qolo waliba si xor ah aayaheeda ugu madax banaantahay laysna xaq dhawrayo.
Waxaan si kooban u guud maray una muujiyay sooyaalkayga nolosha adag u badan waanan garwaaqsanahay in ay waajib igu tahay in aan Illahay ku mahadiyo,waxaan liqayaa wax badan oo aan nolashayad kula kulmay iyo waxa laabtayda ka hugmaya waxaanan ogahay waxbadan oo aan jeclahay in uu ay dad badani tabayaan hortayna looga dhaartay dadbadan oo ay labada waalid ee aniga i dhalay iyo labadoodii waalid ka mid yihiin oo intuba sidayda oo kale aysan ku caano dhamin nolosha caadiiga ah oo ay dadku si iskumid ah ugu baahanyihiin waxaana shacabka Ogaadeenya laga xayuubiyay xoriyada ay xaqa u leeyihiin ee lala soo dhasho llahayna uu Aadamaha gudoonsiiyay iyadoon cidna cid looga wakiil dhigin.
Arimahani waxay qasab ka dhigeen in loo hawl galo ka gun gaadhsita yoolka looga guurayo noloshan xaalufka iyo oolinka ah ee ay la dariska yihiin shacbka Ogaadeenya waxaana si xidhiidh ah u socda halgan hubaysan oo lagu doonayo xoriyada ay Ogaadeenya u oomantahay wuxuuna weerar iyo difaac u dhexeeyaa Isticmaarka dhiigyacabnimada ku barbaaray oo haysta gardaro kalkaalyo dulmiga ugu garbeeya iyo diidmo qayaxan oo ay kala hor jeedaan jiilal kala dambeeyay oo ka soo dhex baxay shacabka lihiinta iyo tayada badan ee Ogaadeenya isuna qori dhiibay waxaana ilaa eegga socda halgan soo jireen ah oo aan wax xoriyad kayar ku hakanaynin.
Sida taariikhda laga bartay gumaysigu wuxuu leeyahay u jeedo fog oo uu marwalba cusboonaysiiyo wuxuu ku dadaalaa in uu dayr ku wareejiyo damaciisa iyo laacdin dheeridiisa wuxuuuna bulashada uu gumaysto u kala sameeyaa qoqobe uu ku kala ilaaliyo kuna kala qaybiyo maskaxdooda, maalkooda iyo muruqooda wuxuuna kala dagaalamaa in ay xoogooda mideeyaan kadibna ay iskaga faydaan xanuunka, dulmiga iyo boobka uu ku hayo bulshada uu ka dul baxaay.
Geeska Afrika qalalaasha ka bixi waayay waxaa la ogyahay in aan Itoobiya lala wadaagin waxaa kale oo xaqiiqo ah in aysan maranba ka qancaynin yoolkeeda in loo awood sheegto mooyee,damaca waalan iyo hungiriga aan indhuhu la soconin waa wax ay Itoobiyaanku ka simanyihiin oo ay dhaqan u leeyihiin sikasta oo ay qoomiyado kala jaad jaad ah u yihiin isuna neceb yihiina waxay ka midaysanyihiin dhul boobka kamana dhargaan dhiiga dadka doonistooduna kuma eka dhulka ay gumaystaan ee Ogaadeenya waxayna aaminasnyihiin in ay iyagu asal ahaan leeyihin gabi ahaanba dhulka Soomaalidu dagto waligoodna way ku taamayeen in ay calankooda ka taagaan wayna u rumawday riyadii mudada dheer ay naawilayeen Soomaali oo dhana waxaa maseeyay isku sina u bah dilaya askar Tigeer ah oo aan xabada iyo kutumashada xuquuqda mooyee caqli kale lahayn.
Isticmaarku sida la ogyahay umada uu gumaysto wuxuu ku beeraa fikirkiisa waxaana xambaara kuwo uu ku rabaystay khidadiisa iyo xeeshiisa u aasan una laylaymay oo uu dhiigooda xulay iyaguna isu haysta in ay sidii caadiga ahayd u fikirayaan waxayna u sahlaan in uu darbi walba ku jabiyo iygaoo marwalba dadkooda u looga waraabaha waxna aan ula hadhin oo dabada iska maray aakhirkana wuxuu abaal uga dhigaa in uu gawraco ama uu god ku rido,gumaysigu marka uu gacanayrihiisa sidaas u bahdilo ee uu meel ku hubsado maxaa xiga?
Mar haday cadaatay in uusan gumaysigu quusanin ilaa laga gaadhayo xiliga ay awoodiisu ku egtahay waxaa u dajisan qorsheyaal aan gabidhac lahayn oo xidhiidh ah wuxuuna cosobsadaa kolba adeege uu ka astaystay bulshada uu gumaysto oo uu ku badalo kii uu horey u dilooday inta uu kani u raranyahayna wuxuu sii sahamiyaa kii uu ku badali lahaa balse qaababka uu wax u kasbado ma aha wax mutaxan oo lawada fahmi karo wuxuuna ku dhex qarsoonyahay qoqobaha iyo xayndaabka uu ku kala ooday dareenka dadka uu gumaysto,
Hadaba inta uu dulmi jiro waxaa jira diidmo diidmadaasna waxaa ka dhasha sidaan xusay halagnka hubaysan ee dhulka Ogadeenya ka socday mudada dheer in ay guushiisu raagto qadarta eebbe ka sokow waxaa sabab u ah Dareen Habawga aan kor ku sheegay oo ay soomaalidu ka midaysantahay waxaana kow ka ah iyadoon fursad la siinin inta isu xil qaantay in ay dhiigooda umada gobanimo ugu iibiyaan dhanqaryna aan laga daynin.
Sidaas si lamid ah ayaa ka muuqata kacdoonki Soomaaliya ka bilowda kadib markay Itoobiyaanka damacooda la jiidheen Jamhuuriyadii xorta ahayd iyagoo kaashanaya siyaasiyiinta dareen hawabwsan waxaana cad inuu cadawgu adeegsanayo tabwalba oo uu ku furfurayo xoogaga ka soo horjeeda arintan oo ka mid ah midhaha gumaysigu uu beertay ee cimrigiisa sii dheeraya ayaa aha fursada ugu weyn uguna qaalisan ee ay umada la gumaystaayi cadawgeeda siiso, wakhtigii ay ahayd in cadawga lagu wajaho waxaa lagu lumiyaa is garab orod iyo eedayn lala dabo taaganyahay cidii in wax walaba lagu taageero gol duleelo kasta oo ay leeyihiina la qariyo mudnayd dadka sidaas yeelaya badan koodna siday ila tahay qasdigoodu waa in ay wax wanaajiyaan balse xiligan adag waxay umadu kaga bixi kartaa in dhaliil kasta oo jirta lagu qiimeeyo duruufta iyo waaqica.
Waxaa ii muuqda dhib Soomaalida dhamaanteed taabtay oo guri walba gaadhay hadaad u fiirsato dhulalka ay Soomaalidu dagto waxaad dareemaysaa sida ay dadkani isa sudhanta u yihiin,tusaale Soomaalida Ogaadeenya waxaa mudo dheer haystay gumaysiga guunka ah ee aan arxan u galaynin Jamhuuriyadii Soomaaliya waxay burbursantahay ku dhawaad 20 sano Jabuuti iyo NFD waxa ku haawaday garabkoodii ay ka dugsanayeen cadaw iyo nacaba waxaa ku soo banaanaaday tusmadii Qaranka Soomaaliyyeed kaga gufaysnaa waxayna la daalaa dhacayaan qaxoontiga alanba'a ah ee soo miciin bidaya waxaa intaas u dheer dadaalada ay ugaleen in mar uun dib loo soo celiyo Soomaalinimadii garab laanata ay ka baxaan iyo sida aysan waanadu ugu duxaynin dadka Soomaaliyeed ee ay dawlad la'aantu caadiga la noqotay.
Waxaakale oo murugo leh dhalinta maalin iyo habeen ku le'anaysa badweynta iyagoo hortooda isaga dhaqaayaya kolkay waayeen wax kale oo ay nafta ku maaweeliyaan iskuna biimeeyay meel ay og yihiin khatarta ay kala kulmayaan sidoo kale Soomaalida qurbaha ku butaacday waxay kala kulmeen dhibaatooyin aan la soo koobi karin oo ruuxii dheehdaa uu qalbi jab ka qaadayo.
Intaasoo xaaladood oo ay sii dheertahay barokicinta, kufsiga, gawraca, iyo boobka hantidooda oo ay Soomaalida Ogaadeenya kali ku hayeen ayay hada lawadaagaan in badan oo kamid ah Soomaalidii xorta ahaan jirtay.arimahan aan sheegay oo ay kawada dhalanayso uur ku taalo aan damiirku is ilowsiin karin dadka Soomaaliyeed badankood way danqaysaa balse waxyar oo aan macno badan ku fadhiyin ayaa ku gudban lagana hor marinayaa xalkii umadan lagu bad baadin lahaa waana meeshaas meesha la dhaafi la'yahay ee aan u idhi Dareen Habaw bal u fiirso Siyaasiyiinta,Culimada Aqoonyahanka iyo Hogaamiyeyaasha dhaqanka oo intuba ah meeshii masiirku ka unkami lahaa waxay mashquul ku wada yihiin dhaliil aan ahadan la asxaynin mana jiro mid midka kale u tanaasuli kara.
Waxaan ugu dambaysiinayaa cod dheerna aan ku lalinayaa Soomaaliyeey Itoobiya waa inoo cadaw inoo nacab inama kala jecla waxaana ka go;an in Soomaaliya iyo Ogaadeenya ay noqdaan kililka 5aad iyo 6aad tabari meel ay dhigtaba ku talagalka Itoobiya waa sidaas oo la hubo haday taag weydana xeelad ayay isticmaali oo marnaba laagma sugayo inta ay dadka Soomaaliyeed sidan u yaalaan in ay faraha kala baxdo waxayna maanta ku hawalnathay in ay samaysmaan kooxo magacyo badan wata oo marka dambe u xuubsiibta qabiil qabiil iyo in dib loogu noqdo 1991 waxaan u malaynayaa in arintaas laga wada dharagsanyahay balse uu Dareenku habawsanyahay oo uu dhinac kale u fikirayo .
Saturday, June 15, 2024
Where do drugs come from in Mogadishu?
Waxaa maalmihii lasoo dhaafay aad ugu siyaaday magaalada Muqdisho goobaha
lagu cuno daroogada noocyadeeda kala duwan, waxaana maanta gudaha dalka laga
heli karaa inta badan noocwalbo oo daroogo ah ee dunida inteeda kale taalo.
Wadanka waxaa ay daroogada ku timaadaa 2 nooc, mid lasoo dhoofiyo iyo mid
gudaha dalka lagu beero, cilmi baaristaan waxa ay xooga saareysaa mida gudaha
lagu beero iyo halka ama goobaha lagu beero. Cilmi baaristaan waxaa sameeye
Ustaad Abdulrazak Mohamed Ahmed, waxa uuna ku soo helay natiijo muhiim ah oo
daaha ka qaadeyso halka ay kayimaadaan daroogada iyo Xashiishka lugu cuno
Muqdisho. Waxa uu ku bilaabay cilmi baaristiisii sidaan: Baaris kooban oo aan
ku sameeyay xashiishka Muqdisho ayaan ku ogaaday arimaha soo socda: BEERISTA
Xashiishka laga cabbo Muqdisho waxaa inta badan lagu beeraa tuulada Tugaareey
(Bariga Jowhar) iyo Aagga Shalambood, Jannaale, Balcad iyo Afgooye. sidoo kale
waxaa jira guryo ku yaaal Muqdisho oo lagu tacbbo daroogadan. DAABULKA:
Daroogada xashiishka waxaa lagu soo daabulaa baabuur caasiyaal (HOMEY) ah
iyada oo jawaanno lagu soo cabbeeyo isla markaaana afka hore ee jawaanka la
saaro qudaarta reexaanta iyo kabsarta si loogu ekeysiiyo qudaar. SUUQYADA
XASHIISHKA: Xashiishka waxaa loo iib geeyaa gudaha dalka inkasta oo beri
dhexdaas ah lagu qabtay badda Somaliya dooni sidda daroogo taas qiyaastii
debeadda loo dhoofin lahaa. QAYBINTA & IIBINTA: Xashiishka waxaa lagu dejiyaa
guryo ku yaal Muqdisho kadibna waxaa loo qaybiyaa goobaha lagu iibiyo oo ku
yaal Fagax, Kaaraan, miijiska suuqbacad, Afar irdoodka xamarweyne, km4, Zope,
Tabelaha Sh. Ibrahim, Weydow, Beerta jaadka & meelo kale. TIRADA DADKA CUNA
XASHIISHKA: Lama hayo numberka dadka xashiishka caba ee muqdisho waxaase la
aaminsanyahay in ay isticmaalaan ugu yaraan 150 kun oo qof kuwaaas oo isugu
jira rag iyo dumar iyo da’da 20-65 sano. MUXUU DAREEMAA QOFKA XASHIISHKA CABA?
1. Cabsi in la fahmo. 2. Khayaali iyo been iska dhaadhicin. 3. Rabitaan uu
rabo inuu xado waxyaalo qiimo liita sida kabaha iwm. SIDA LOOLA DAGAALI KARO:
1. In la ciqaabo qolada abuurta. 2. in shaqo loo abuuro dhalinyarada. 3. In la
dhiso xabsi u gooni ah dadka qaba aafada daroogada. 4. in wacyigelin baaahsan
laga sameeyo waxyeelada daroogada. 5. in ciqaab aad u adag la marsiiyo cid
kasta oo ka ganacsata xashiishka.
Thursday, May 16, 2024
environmental pollution How to protect the environment and the best ideas to protect the environment
sida loo badbaadiyo deegaanka, Arrin soo jiitamaysay muddo aad u dheer, iyadoo in badan oo inaga mid ahi ay rabaan inay ogaadaan siyaabaha aasaasiga ah ee loo ilaalin karo, loogana nadiifin karo deegaanka, loogana ilaalin lahaa wasakhaynta inay baabi’iso ama dhibaato badan u geysato, waxay ka shaqaysaa sidii loo dumin lahaa.
Sida loo ilaaliyo deegaanka
Sida loo ilaaliyo deegaanka
Sida loo ilaaliyo deegaanka
Meeraheena waa kalsooni gacmaheena ku jirta, waana il muhiimad weyn inoo leh noloshan, maadaama ay tahay beerteenna aan ku nool nahay, haddii deegaanka la iska indhatiro si ka badan waxa hadda dhacaya, markaas arrintani waxay ka dhalanaysaa saameyn ma laha mid hore iyo mid danbe, oo aadanuhu sinaba ma hor istaagi karo, markaa waa inaan isku daynaa ilaalinta weyn ee meereheena iyo inaan dhammaanteen ka shaqeyno sidii aan uga takhalusi lahayn dhammaan dhibaatooyinka iyo cudurrada faafa ee aan u geysannay. tanna waxaa lagu samayn karaa iyadoo la raacayo hababka ilaalinta deegaanka.
Waxaan ogaanay in ay jiraan habab badan oo deegaanka lagu ilaalin karo, hababkaasna ay u taagan yihiin waxa aan ku xusi doono sida soo socota, laakiin isbeddelkan iyo rabitaanka ilaalinta deegaanka waa in ay noqdaan kuwo hubaal ah oo aad u weyn oo gudaha ah. , sababtoo ah arrintani waxay naga dhigi doontaa in aan ku wanaajino habkan si weyn Waxaan u fulineynaa hab-dhaqankeena ujeeddadeedu tahay in aan ilaalinno deegaankeena nadiif ah oo qurux badan si gaar ah, oo ka nadiifsan cudurrada faafa iyo wasakhda wasakhaysan wax kasta oo qurux badan oo nagu wareegsan, iyada oo loo marayo:-
– In la dhimo qashin-qubka oo ah mid aynu dhammaanteen ku qasbanahay in aynu ka ilaalino nadaafadda deegaankeena, kana soocan waxa dhibka keeni kara, midda hore iyo midda danbe toona, waxa fiican in arrinta dib loo isticmaalo ka hor inta aan la daadin, si loo helo. in la yareeyo xajmiga qashinka ee adduunkeena.
– Dib-u-isticmaalka, dib-u-warshadaynta iyo in aan si khaldan loo asturin, taas oo inaga badbaadinaysa waxyaabo badan, kana badbaadinaya dhibaatooyin badan oo adag oo aan xal la hubo loo hayn.Ilaalinta biyaha oo ah isha ugu muhiimsan ee nolosheenna, isla markaana aan si xad dhaaf ah looga faa’iidaysan sinaba, si aanay abaartu maalin u dhicin, oo aynaan u helin wax haraadka naga bi’iya.
- Socodka badan iyo qaybinta baabuurta iyo baabuurta taasoo waxyeello weyn u geysan doonta meeraha qiiqa ka soo baxaya.
– Dooro badeecooyin aan deegaanka waxba u dhimayn oo aan si gaar ah loogu samayn baco, sababtoo ah waxyeellada deegaanka ayaa la xaqiijiyay.
Beerista geedaha iyo dhirta oo kordhisa boqolkiiba ogsijiinta deegaanka, badbaadiyaan tamarta oo si weyn u nadiifiya hawada.
– Isticmaalka tamarta la cusboonaysiin karo sida qoraxda iyo dabaysha ee wax soo saarka tamarta iyo korontada, taas oo si weyn u dhimi doonta qiiqa kulaylka taasoo horseedi doonta kulaylka caalamiga ah ee khatarta ah.
La soco dhammaan macluumaadka la xidhiidha deegaanka, nadaafaddiisa, iyo caqabadaha caalamiga ah ee dhammaan gobollada adduunka.
Iskaa wax u qabso ee dhammaan hawlaha loogu talagalay ilaalinta deegaanka iyo ka takhalusidda dhammaan dhibaatooyinka saameyn kara.
ilaalinta deegaanka
Dhammaanteen waa in aan si weyn uga qayb-qaadannaa ilaalinta deegaankeena iyo daryeelka inta ugu badan ee suurtogalka ah, taas oo ka mid ah waxyaabaha aasaasiga ah ee lagama maarmaanka u ah qof kasta oo ka mid ah bulshada iyo dawladda, jaantusyada waxaa ka mid ah.
In aan la iska tuurin wax kasta oo wasakhowga deegaanka ah, hadday yihiin wasakhaha dareeraha ah sida kiimikooyinka, saliidda ciidda, ama alaabada adag sida wasakhowga organic, biraha culus, walxaha caaga ah ee ay adag tahay inay qudhmi karaan, ama walxaha gaaska sida qiiqa qiiqa. warshadaha, baabuurta, iyo reactors nuclear.
Ka fogow isticmaalka xad dhaafka ah ee wax u dhimaya biyaha badda iyo webiyada, sida caagagga, maaddooyinka adag iyo isku-dhisyada sunta ah ee ku jira badaha iyo webiyada, kuwaas oo waxyeello u geysta xayawaanka badda, kalluunka iyo dhirta shacaab, taas oo caddaynaysa in wasakhowga deegaanka badda ay keeni karaan dad badan. dhibaatooyinka ay adkaan doonto in la xalliyo.
Muhiimadda ay leedahay ilaalinta deegaanka
Waxaan deegaanka u wasakheeyey si aad u adag oo nooc kasta oo daawaynta ah ay ku adag tahay si kasta oo ay tahay, si loo ilaaliyo waxa ka soo hara deegaanka oo laga badbaadiyo wixii lagaga badbaadi karo, inta kalena aan ilaalino, waa in laga shaqeeyo. in la ilaaliyo nadaafadda hawada si aad u weyn, iyada oo si weyn loo dhimo wasakhowga hawada iyo in la ilaaliyo nadaafadda iyo caafimaadka hawada iyo boqolkiiba hoose ee qiiqa sulfur dioxide oo si weyn u waxyeeleeya nadiifnimada hawada.
Sidoo kale ilaalinta biyuhu waa muhiimada labaad ee lagama maarmaanka u ah ilaalinta deegaanka nadiifka ah ee nadiifka ah, taas oo ay ugu wacan tahay wanaajinta tayada biyaha iyadoo la siinayo deegaan caafimaad qaba dhamaan xaafadaha kalluunka ee ay ku nool yihiin. Cudurrada la kala qaado.Iyadoo loo marayo biyaha wasakhaysan, kordhinta tayada nolosha, hagaajinta tayada biyaha ee gudaha u gala biyaha dhulka hoostiisa.
Waxa kale oo lagama maarmaan ah in laga ilaaliyo carrada khatarta ku iman karta iyada oo ay ugu wacan tahay in wasakhda la daadiyo, laguna aaso ciidda si aan kala sooc lahayn, taas oo waxyeello weyn u geysan doonta hab-dhiska flora iyo fauna, ka dibna aakhirka saamayn ku yeelan doonta dadka.
Habka ilaalinta deegaanka
Iyada oo la raacayo dhammaan qoraallada iyo heshiisyada caalamiga ah, waxaa lagama maarmaan ah in la ilaaliyo nadaafadda deegaanka, loona qoondeeyo waxyaabo badan oo ujeeddadu tahay in la sifeeyo, loogana takhaluso dhibaatooyinka ay geystaan gacmaha bini'aadamka iyada oo loo marayo kuwan soo socda:
Si badbaado leh oo qashinka loogu aaso meelaha loo qoondeeyay.
Isticmaalka waxtarka leh ee hawlaha dib u warshadaynta.
Si weyn u yareyso isticmaalka caagagga.
Baabuurta iyo baabuurta keena qiiqa iyo qiiqa waxyeelada leh.
Fiiro gaar ah u leh beeraha iyo dhirta iyo saamaynta waxtarka leh ee deegaanka.
U fiirsashada ilaha tamarta la cusboonaysiin karo halkii aad ka heli lahayd ilo kale oo waxyeello leh.
Ka fogaanshaha xad-dhaafka ah wax kasta laga bilaabo biyaha ilaa wax kasta oo kale, xitaa alaabooyinka gaarka ah.
siyaabaha loo ilaaliyo deegaanka
Waxaa jira habab badan oo loo raaci karo in deegaanka laga ilaaliyo dhammaan dhibaatooyinka sida weyn u wajaha, hababkan ayaa ah kuwan soo socda.
Dib u warshadaynta, kaas oo xaliya dhibaatooyin kale oo badan oo deegaanka ah.
Dib u isticmaal oo waligaa ha ka caajisin alaabta ka hor intaadan iska tuurin.
Isticmaalka waraaqaha iyo caagagga waa in la dhimo.
Baahida loo qabo in la qiyaaso isticmaalka biyaha waxa aan faa'iido lahayn ama hodmin.
Waa lagama maarmaan in la isticmaalo nalalka tamarta-badbaadinta tiro badan.
U dalxiiska digada dabiiciga ah ee dhul-beereedka.
In meesha laga saaro daaqsinka xad dhaafka ah, kaas oo baabi’iya dhirtu ilaa xad, iyada oo aan noocna la siin.
Baabi'inta ugaarsiga iyo sharciyeynta howlaha ugaarsiga ee ay fuliyaan shaqsiyaadka.
Ka shaqee sidii aad u faafin lahayd dhaqanka baabuurta ku shaqaynaysa matoorada korontadu oo aad u kala qaybiso kuwa gaaska yaqaan.
Fikradaha lagu badbaadinayo deegaanka
Waxaa jira fikrado badan oo miciin bidaan ay si weyn u ilaalin karaan deegaanka isla markaana ay u yarayn karaan wasakhda soo dadajin karta burburkiisa ama dhibaato badan u keeni karta, waxa ugu muhiimsan ee looga faa’iidaysan karo ilaalinta deegaanka waa sidan. :
U dalxiiska bacriminta dhul-beereed oo leh digada, ma aha warshado, sababtoo ah saamaynta aadka u khatarta ah ee ay ku leedahay ciidda iyo waxyeellada.
Yaraynta isticmaalka guud ahaan Bani'aadamku waa macaamiil dabeecad ahaan, wuxuuna ka shaqeeyaa inuu waxyeeleeyo kheyraad badan, taas oo ka dhigaysa qofka koowaad ee macaamiisha ah ee adduunka.
U beddelo xulashooyinka kuwa gaarka ah una beddel kuwa dib loo isticmaali karo oo mar labaad baaskiil lagu wadi karo.
Hubi dib u warshadaynta saxda ah oo ku haboon taas oo hubinaysa in si badbaado leh loo qubo hadhaaga aan la rabin.
Yaraynta isticmaalka kiimikooyinka kuwaas oo saameyn xun ku leh caafimaadka aadanaha marka hore iyo deegaanka laftiisa.
Ku biirista ururada deegaanka ee aan faa'iido doonka ahayn iyo la macaamilka dhammaan iskaashiga suurtagalka ah, taas oo dadka ka dhigaysa inay ku dadaalaan sidii ay uga takhalusi lahaayeen wasakhowga jira.
Yaraynta qiiqa kaarboonka, kaas oo leh saamayn deegaan iyo cimilo aad u xun sidoo kale.
Isticmaal walxaha nadiifinta noolaha, ee ha isticmaalin kuwa aan dumin ee ku jira xaaladdooda adag ilaa ay waxyeelo ba'an ka soo gaarto deegaanka.
Isku day inaad doorato kuleyliyaha deegaanka haddii aynaan dooran karin tamar kale sida kulaylka qorraxda ama koronto.
Faafinta dhaqanka isticmaalka qashinka ee goobaha caamka ah iyo in la baro carruurta sida ay lagama maarmaanka u tahay in qashinka lagu tuuro isla marka ay arkaan iyo in lagu hayo haddii dambiilaha qashinka ah la tusin waayo.
Waxaa lama huraan ah in la sameeyo kooxo iyo bogag baraha bulshadu ku wada xidhiidho oo sharxi doona muhiimada deegaanka, nadaafadiisa iyo siyaabaha loo ilaalin karo.
Isticmaalka laambadaha dib loo warshadayn karo waqti ka waqti, waara iyo tamar-badbaadinta sababta oo ah awoodda weyn ee ay u leeyihiin in ay kaydiyaan tamarta iyo awoodda ay u leeyihiin in dib loo warshadeeyo ka dib markii ay hore u isticmaali jireen sida nalka iftiinka.
Soo jeedinno lagu ilaalinayo deegaanka nagu wareegsan
Heshiisyo badan oo caalami ah iyo hay’ado kala duwan ayaa ka shaqeeyay ilaalinta deegaanka intii suurtagal ah, waxayna dhamaantood ka soo baxeen fikrad aad u muhiim ah, taasoo ah in bani’aadamku yahay kii ugu horreeyay ee baabi’iya deegaanka, isla markaana uu yahay dib u habeynta ugu weyn. anagoo ka duulayna arimaha kore, waxaan idiin soo bandhigaynaa soo jeedintan soo socota, kuwaas oo aan ku tashan karno si aan u horumarino wax badan oo ka mid ah deegaankeena oo aan ka dhigno meel wanaagsan oo lagu noolaado:
Ka taxadarida tayada hawada aynu neefsanayno iyadoo la yareynayo dhaqamada keena wasakhowga sida dabka, sigaarka sigaarka, hookaha iyo hababka kale duwan ee sigaarka, iyadoo aan la xusin qiiqa gaadiidka.
In si badbaado leh oo sax ah loo asturo qashinka sidii la rabay, waana mid ka mid ah waxyaabaha sababi kara dhibaatooyin badan oo deegaan iyo cudurro faafa oo aan ugu horrayn ugu dambayn.
Nadiifinta qiiqa baabuurta sida ugu dhaqsaha badan, iyo sidoo kale qiiqa warshadaha iyo dukaamada, sidii la rabay, si looga fogaado qiiqa iyo qiiqa madow ee waxyeelada u leh caafimaadka iyo hawada.
Bixinta bullaacadaha ku habboon in si badbaado leh loogu aaso qashinka si habboon, taas oo ah mid ka mid ah arrimaha aasaasiga ah ee muhiimka ah in si toos ah iyo si joogto ah loo sameeyo sababtoo ah khatarta daadinta baabuurtaas.
Xaqiijinta dhiraynta iyo beerista dhirta meel kasta, iyada oo ujeedadu tahay in la yareeyo wasakhowga iyo ka shaqaynta sifaynta saxda ah iyo dabiiciga ah ee hawada aynu neefsano, iyada oo dhirta la beero iyo hababka dhiraynta ay u nadiifiyaan hawada si aad u ballaaran oo badbaado leh, sidoo kale waxay kordhiyaan. Heerarka ogsijiinta ee jawiga, taas oo naga dhigaysa inaan si fiican u neefsano.
Ilaalinta tayada biyaha iyo ka takhalusidda dhammaan waxyaabaha waxyeellada leh ee la xidhiidha, kuwaas oo na siinaya biyo nadiif ah oo nadiif ah oo la cabbi karo laguna raaxaysan karo.
Doorka ninku ku leeyahay ilaalinta deegaanka
Bani’aadamku mar haddii uu yahay cidda ugu horraysa ee baabi’isa deegaanka, isla markaana ah sababta ugu weyn ee waxyeellada u geysta, waa in uu ku dadaala sidii uu uga takhalusi lahaa dhibaatooyinkaas uu geystay, isaga oo doorkiisa ku aaddan ilaalinta deegaankiisa iyo meeradiisa ka qaadanaya arrimahan soo socda.
Dhig bacaha qashinka meesha loo qoondeeyay iyo weelasha dib-u-warshadaynta ku haboon ee nooc kasta gooni gooni ah.
Baahida loo qabo in la qiyaaso isticmaalka biyaha iyo in la xaddido meelaha laga soo baxo ee loo isticmaalo si aan loo baahnayn.
Ku rid cuntada hadhaaga shimbiraha iyo xoolaha si ay u cunaan, taas oo si weyn uga fogaanaysa dhammaan waxyeellada ka tagtay.
Yaraynta isticmaalka waraaqaha iyo caagagga si weyn iyo ka shaqaynta si loo yareeyo tirada la isticmaalo sababtoo ah saamaynta weyn ee ay ku leeyihiin deegaanka.
Baahida loo qabo in la yareeyo isticmaalka baabuurta, dhuxusha, iyo ilaha tamarta aan la cusboonaysiin karin sababtoo ah saamaynta weyn ee ay ku leeyihiin hawada iyo nadiifnimadeeda.
Jooji jarista geedaha ujeedada warshadaynta caleemaha iyo ku tiirsanaanta kuwa aan alwaax u isticmaalin soo saaridooda.
Joojinta dabka waxyeelo u geysanaya nadiifnimada hawada iyo waxyeelada xadiga hawada aan heleyno anagoo faafineyno carbon dioxide iyo yareynta ogsijiinta.
Faafinta dhammaan hababka wacyigelinta ee suurtogalka ah si looga takhaluso caadooyinka aan fiicnayn ee bani'aadamku ku dhaqmaan oo ay sababaan dhibaatooyin badan oo aan lahayn marka hore ee ugu dambeeya.
In la isku dayo in la ilaaliyo dheelitirka dabiiciga ah iyo joojinta xadgudubka xaqdarada ah ee lagu hayo dhul-beereed iyo shubka laga dhisayo meesheeda.
Baahida loo qabo faafinta dhaqanka jacaylka deegaanka iyo in loo daryeelo sidii la rabay, si uu ku siiyo wax badan oo wanaagsan oo uu ku siiyo fursad ku habboon oo aad ku noolaato.
Waa maxay khataraha deegaanka?
Khatarta deegaanka waxaa loo arkaa mid ka mid ah arrimaha ugu muhiimsan ee wajahaya bini'aadamka xilligan casriga ah. Saamaynta hawlaha bani'aadamku ku leeyihiin deegaanka ayaa kordhay, taasoo keentay hoos u dhac weyn oo ku saabsan ilaalinta dheelitirka deegaanka iyo abuurista khataro cusub oo ku wajahan nolosha meeraha Dunida. Maqaalkan, waxaanu dib u eegis ku samayn doonaa qaar ka mid ah khataraha uu deegaanku soo gaadhay.
Kulaylka Caalamiga ah: Kulaylka caalamiga ahi waa mid ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn ee ina hor yaalla xilligan. Heerkulka caalamiga ah ee aan caadiga ahayn wuxuu keenaa isbeddelka cimilada iyo korodhka cimilada xun sida fatahaadaha iyo abaaraha.
Luminta kala duwanaanshaha noolaha: meeraha waxa uu la kulmaaya luminta kala duwanaanshaha noolaha si degdeg ah u koraya. Khasaaradani waxay saamaysaa dheelitirka deegaanka waxayna yaraynaysaa awooda deegaanka si ay ula qabsato ugana jawaabto caqabadaha kala duwan ee deegaanka.
Wasakhowga Xuduudka: Wasakhowga ka gudba xuduudaha waa mid ka mid ah noocyada wasakhda ah ee ugu khatarta badan ee sida tooska ah u saameeya caafimaadka aadanaha, badda iyo nolosha dhulka. Wasakhaynta xuduudaha ka gudubta waxay ka gudbaan xuduudaha juqraafiga waxayna ku faafaan meeraha oo dhan.
Burburinta lakabka ozone: Ku faafidda walxaha waxyeelada leh ee lakabka ozone waa dhibaato weyn oo khatar ku ah caafimaadka aadanaha iyo nolosha meeraha Dunida. Walxahani waxay baabi'iyaan lakabka ozone waxayna u oggolaanayaan fallaadhaha ultraviolet ee waxyeellada leh inay gaaraan oogada dhulka.
Tayada biyaha oo sii xumaanaysa: bulshadu waxa ay soo food saartay dhibaato yaraanta ilaha biyaha macaan iyo hoos u dhac ku yimid tayada biyaha la heli karo. Wasakhowga ka dhasha dhaq-dhaqaaqa warshadaha iyo beeruhu waxa ay wasakheeyaan biyaha waxana ay khalkhaliyaan dheeli tirnaanta hab-nololeedka biyaha.
Biyo-yarida: Wadamo badan ayaa waxaa soo food saartay dhibaato biyo la’aaneed, kadib markii biyaha loo isticmalay si aan la isku haleyn karin, taas oo keentay gabaabsigooda, kana sii daraya dhibaatada kheyraadka biyaha ee adduunka.
Wasakhowga Dhulka: Wasakhowga ayaa sababa hoos u dhaca tayada ciidda iyo saamayn taban oo ku saabsan wax soo saarka dhulka beeraha iyo deegaanka terrestrial. Wasakhowga kala duwan sida sunta cayayaanka iyo bacriminta warshadaha ayaa sababa wasakhowga ciidda waxayna yareeyaan waxtarkeeda dabiiciga ah.
Maxay yihiin sababaha wasakhowga deegaanka?
Wasakhowga deegaanku waa dhibaato caalami ah oo saamaysa wadamo badan oo saameeya caafimaadka dadka, duurjoogta iyo guud ahaan nidaamka deegaanka. Wasakhowga waxay ku dhacdaa sababo dhowr ah, oo u dhexeeya hawlaha aadanaha iyo xaaladaha dabiiciga ah. Maqaalkan, waxaan dib u eegi doonaa qaar ka mid ah sababaha ugu muhiimsan ee wasakhowga deegaanka.
wasakhowga warshadaha:
Warshadaha iyo xarumaha warshadaha ayaa ka mid ah ilaha ugu caansan ee keena wasakhowga deegaanka. Kiimikada wasakhaysan iyo gaaska sunta ah ayaa lagu sii daayaa hawada, biyaha iyo ciidda inta lagu jiro habka wax soo saarka iyo wax soo saarka. Wasakhowgani waxay sababaan burbur ku yimaada nidaamka deegaanka waxayna saameeyaan duurjoogta iyo caafimaadka dadka.
Wasakhowga Hawada:
Wasakhowga hawadu waa mid ka mid ah noocyada ugu caansan ee wasakhowga ah ee saameeya deegaanka iyo caafimaadka bulshada. Wasakhowga hawada waxaa sababa sii daynta gaaska sunta ah iyo walxaha yaryar ee ka imaanaya ilo kala duwan sida warshado koronto, gubasho shidaal iyo gaadiid. Wasakhowgani waxay sababaan burburka nidaamka deegaanka waxayna kordhiyaan darnaanta isbedelka cimilada.
Wasakhowga biyaha:
Warshada, beeralayda iyo dawladda hoose ee ka go’a ayaa ka mid ah ilaha ugu caansan ee keena wasakhowga biyaha. Wasakhowga sida kiimikooyinka iyo qashinka dabiiciga ah waxaa lagu sii daayaa biyaha sare iyo dhulka. Wasakhowgani waxa uu horseedaa hoos u dhaca tayada biyaha iyo saamayn taban oo ay ku yeelato noolaha ku jira badaha iyo webiyada.
wasakhowga qashinka:
Wasakhowga wasakhda ah ayaa loo arkaa inay tahay dhibaato weyn oo adduunka ka jirta, maadaama qashinka la ururiyo oo lagu daadiyo habab aan wanaagsanayn oo deegaanka wasakheeya. Qashinka waa la gubaa waxaana lagu daadiyaa goobo aan loogu talagalin taas, taasoo keenta wasakhowga hawada iyo ciidda ee kiimikooyinka waxyeelada leh. Qashinku waxa kale oo uu keenaa nabaad-guurka nidaamka deegaanka iyo saamayn taban oo uu ku yeesho duurjoogta.
Wasakhowga Codka:
Sawaxanku waa nooc wasakh ah oo saameeya deegaanka iyo caafimaadka dadka. Wasakhowga sanqadha ayaa ka dhasha ciriiriga, dhismaha iyo gaadiidka xooggan ee magaalooyinka. Wasakhowgani wuxuu horseedaa khalkhal ku yimaada nolosha xoolaha iyo noolaha waxayna u keentaa waxyeelo jidheed iyo mid nafsiyeed oo bini aadamka ah.
Sideen u ilaalinaa deegaanka dugsiga?
Sideen u ilaalinaa deegaanka dugsiga?: XNUMX talo oo muhiim ah
Dugsigu waa deegaan waxbarasho oo muhiim u ah nolosha ardayda, sidaas darteed waa inaan ilaalinaa deegaankiisa si aan u hubinno jawi caafimaad qaba oo ku habboon waxbarashada. Maqaalkan, waxaanu dib u eegis ku samayn doonaa 5 tabo oo muhiim u ah ilaalinta deegaanka dugsiga:
XNUMX. Kor u qaadista wacyiga muhiimadda ay leedahay ilaalinta deegaanka:
Mid ka mid ah waajibaadka ugu muhiimsan ee macallimiinta waa inay u sharaxaan ardayda muhiimadda ay leedahay ilaalinta deegaanka dugsiga. Raadiyaha dugsiga ama fasalka dhexdiisa, macalimiintu waxay ku sharxi karaan muhiimada nadaafadda, nadaafadda iyo feejignaanta meelaha ardaydu ku qaataan inta badan waqtigooda.
XNUMX. U tuur qashinka si sax ah:
Ardaydu waa in ay iska ilaaliyaan in ay qashinka ku tuuraan dhulka oo ay ku hayaan ilaa inta laga soo tuurayo meelaha qashinka ah ee loo qoondeeyay. Weelasha qashinka waxaa lagu bixin karaa fasalada iyo deyrka si ardayda loogu dhiirigaliyo inay qashinka si sax ah u tuuraan.
XNUMX. U isticmaal ilaha si joogto ah:
Dugsigu wuxuu ku dhiirigelin karaa ardayda inay si joogta ah u isticmaalaan agabka. Tusaale ahaan, waxaad isticmaali kartaa warqad dib loo warshadeeyay ama waxaad isticmaali kartaa inta ugu yar ee warqadda daabacaadda. Qalab wacyigelin ah oo ku saabsan isticmaalka kheyraadka waara ayaa sidoo kale lagu rakibi karaa dugsiga si loogu dhiirigeliyo ardayda inay qaadaan tillaabooyin deegaanka u wanaagsan.
XNUMX. Ilaalinta biyaha:
Ardaydu waa inay ka taxadaraan inay biyaha u isticmaalaan si masuuliyadi ku jirto. Tusaale ahaan, qasabadaha biyaha waa la xiri karaa ka dib markii si sax ah loo isticmaalo ardaydana waa la bari karaa muhiimada ay leedahay in la qiyaaso isticmaalka biyaha ee dugsiga.
XNUMX. Beerista dhirta iyo dhirta:
Dhirta iyo dhirta oo lagu beero dugsiga waxay kor u qaadaysaa bilicdiisa, waxayna kor u qaadaysaa wacyiga deegaanka ee ardayda. Beer yar ayaa lagu bixin karaa gudaha dugsiga waxaana ardayda lagu dhiirigelinayaa inay ka qaybqaataan daryeelka beertan iyo dhirta koraan.
Xornimadii Soomaaliya: Lix dhacdo iyo 60 kii sanno ee la soo dhaafay
- Cabdinaasir Saxansoxo
- BBC Somali, Nairobi
Waxaa aad looga sheekeeyaa halgankii laga soo maray xornimada, balse weli maka fakartay kii loo galay in dhidibada loo aaso, lana xajisto madaxbannaanidii la heley iyo ka shaqaysiinta nidaamka dowladnimo.
Halganka xornimada doonka kaliya ma ahan in ay gumeystayaashii dalka ka tagaan, ee wuxuu ahaa in la yagleelo dowladnimo mug leh oo wax ka badesha nolosha shacab weynaha.
Lixdankii sanno ee ay Soomaaliya xornimada haysatay waxaa hayaanka geediga hadba caynaanka u dhuujinayay ama u dabcinayay dhacdooyin waaweyn, oo aan ka xusi karno lix saamayntooda kaliya aanan taariikhda ku xardhanayn ee sidoo kale yeeshay raadad aanan ka tirmi doonin nolosha jiilal badan.
1. Dilkii madaxweyne Cabdirashid iyo Curashadii kacaanka
Sagaal sano oo kaliya ka dib xoriyaddii, markii ay Soomaaliya ku naaloonaysay xasilooni siyaasadeed oo ku dhisan nidaam dimoqoraadi ah oo sanduuqa lagu kala boxo, waxaa dhacay wax lama filaan ah, kaas oo ah dilkii magaalada Laascaano loogu geystay madaxweynihii Soomaaliya Cabdirishiid Cali Sharma'arke.
Hal tacshiirad oo ka dhacday gobolka Sool ayaa gilgishay guud ahaan geyiga Soomaalida, waxayna afgembi u riddey xukunkii rayidka ahaa ee dalka ka jiray.
Axmed Cabdi Laangare wuxuu ahaa ku xigeenka duqa magaalada Laas Caanood xilliga madaxweynaha la dilayay 16-kii bishii October ee sannadkii 1969-kii, wuxuuna arkayay sidii ay wax u dhaceen.
Axmed waxa uu sheegay in ay horeyba ay usii jirtay hadal-haynta in madaxweynaha lagu dili karo Laascaanood, wuxuuna yiri: "Markii uu soo dagay, dadkii soo dhoweynayayna uu salaamay, markii odayaashii uu la kulmay, waxaa la weeydiiyay, 'Cabdirishiidoow ma waxaa lagugu yiri Laascaanood baa lagugu dilayaa?', wuxuuna ku jawaabay, 'Illaahbaa wax dila, haddii ay taydii tahay, nin kalaa i badelaya".
Axmed Laangare oo hadda nool ayaa sidoo kale sharaxay qaabkii uu dilka u dhacay, wuxuuna yiri: "Markii aan soo aadnay dhankii gurigii martida, askariga waxa uu taagnaa albaabka guriga, markii madaxweynaha uu gaariga ka soo dagay ayuu rasaasta ku furey. Askari madaxweynaha la socday ayaa qoriga kula dhagay, wuxuuna ninkii ku qeyliyay weey igaga fakatay, weey igaga fakatay".
"Kaliya madaxweynaha lama dilin, ee sidoo kale waxa ay u egtahay in xitaa la tirtiray raadkii dambigii weynaa ee dhacay", sida uu ku doodayo Dr Saadaq Eenoow oo qoraalo taariikheed ka sameeyay dilkii madaxweynaha.
Wuxuu sheegay in saddex nin oo mid xeer illaaliyihii guud yahay, Garyaqaan Cabdi Faarax Baashane, nin booliis ah, Gaashaanle Xirsi Cusmaan Keenadiid iyo nin ka tirsanaa laantii dabagalka dambiyada xilligaas ee Gaashaanle Dhexe Faarax Sugule, in raggaas labo ka mid ah siyaabo kala duwan oo shaki leh ay u dhinteen, midna uu xabsiga ku raagay muddo dheer.
Koox saraakiil ciidan ah oo malaha eeganayay xukunka, ayaa ka faa'ideystay dilka qaarijinta ah, waxayna si aan dhiig ku daadan kula wareegeen hoggaankii dalka. Taas oo ahayd dhacdo kale oo ku sidkan dilka madaxweynaha, balse yeelatay raad muddo dheer sii jiraya oo saameeyay jiritaanka dalnimo ee Soomaaliya.
Hase yeeshee, Jeneraal Maxamed Nuur Galaal wuxuu qabaa in Maxamed Siyaad Barre uu "sii qorsheynayay afgembiga", islamarkaana isaga qudhiisa ay arrintaas isku qabteen, ka dibna Baydhabo loo badeley si ciqaab ah.
Ciidamada oo ka mid ah tiirarka uu dal ku taagyahay, kuwaas oo ka difaacayay dhul, badda iyo hawadaba, ayaysan ciddina u qaadan in 'dalka waddo qaldan ku hoggaamin doonaan', sidaas daraadeedna waxay heleen taageero aad u xoog badan, iyada oo 10-kii sanno ee ugu horeeyey xukunka ciidanka uu ahaa mid hagaagsan intiisa badan, horumar culusna gaaray.
2. Qoristii Far-Soomaaliga
Mid ka mid ah guulihii ugu weynayd ee dhidibada u aastay dowladnimo Soomaaliyeed oo dhuuxa iyo xididada u dhaadhacday ayaa ahayd markii dowladdii kacaankii ay ku dhaqaaqday tallaabo horey loo arag oo ahayd in la qoro farta, laguna baahiyo dalka sannadkii 1974-tii.
Cabdiraxmaan Daahir Cusmaan, waxa uu ka mid yahay aqoonyahanada Soomaalida. Mar aan sidaas u fogeyna dalka wuxuu ka noqday wasiirka waxbarashada, waxa uu BBC-da u sharxay muhiimadda qorista farta ay ku lahayd Qaranimada Soomaaliya.
"Wuxuu leeyahay faa'iido iyo qasaaro intuba. Haddii Af-Soomaaliga la qorey wuxuu keenay faa'iido badan oo ah in wax badan ay kaydsameen. Luuqadiina waa la cilmiyeeyay, Soomaalidana waxay ku faantaa ama tiraahdaa Afrikada Madoow marka la fiiriyo dhammaantood cid luuqadooda qoratay ma jirto, oo aan ka ahayn dalka aan dariska nahay ee Itoobiya iyo Soomaaliya", ayuu yiri.
"Balse su'aasha waxay tahay intee in la'eg baa loo tabaabushaystay, awood intee la'eg baa la haystay. Marka in aad soo saarto kumannaan arday oo aadan shaqo u haynin, meelihii kale ee ay shaqada ka raadsan lahaayeene aysan baran tacliintoodii waa dhib," ayuu intaasi kusii daray.
3. Dagaalkii 1977 ee Itoobiya
Soomaalida waxay muddo dheer aaminsanayd in xornimada aysan dhamaystirmin, illaa ay jiraan gobollo Soomaaliyeed oo maqan, kuwaas oo ku hoos jirey dowlado kale, dareenkaas ayaa ugu dambeyntii horseeday in mid ka mid ah dagaaladii ugu waaweynaa ee Afrika soo maray uu dhex maro Soomaaliya iyo Itoobiya sannadkii 1977.
Wixii ku bilowday dhaqdhaqaaq jabhad oo xornimo-u-dood ah oo markii dambe guulo la taaban karo soo hoyisay, wuxuuna isu badelay dagaal caalami ah oo ay ka qeybgaleen dowladdo badan oo ay ka midyihiin quwadihii markaas adduunka ugu xoogga badnaa.
Duulaankii Soomaaliya ay ku qaadday gobolka Ogaden (Soomaali Galbeed) wuxuu noqday dhaan-dabangaale la gaari waayay.
Balse taas oo kaliya ma aysan horseedin jabka sida uu qabo Cali Cabdulle Fiixiye (Cali Shucaac) oo ka mid ahaa hoggaamiyeyaashii jabhadda Soomaali Galbeed. "Ciidanka waxaa ku jiray rag inqilaab maleegayay," ayuu yiri.
"Anagiibaa nala qabqabtay, madaxdeenii jabhadda Soomaali Galbeed. Ciidankii jabhadda ahaana waa la qeybiyay, reer-reer baa loo kala saaray, ciidanka xoogga laftiisii ayaa sii qeybsamay, dharbaaxo xun baa nagu dhacday. Xaggana xabashibaa na garaacaysay, dhanka kalena ciidankii xoogga dalka ayaa la jalaafaynayay", ayuu hadalka ku sii daray.
"Niman aan raali ka ahayn in waddanka la qabto oo saraakiil Soomaali ah ayaa ragga leynayay, xirxirayay. Rasaas markaan weeydiisano biyo ayay na siinayeen, marka aan biyo weeydiisanana rasaas ayay inoo keenayeen", Ayuu yiri Cali Shucaac.
Cali shucaac wuxuu sheegay in isaga iyo hoggaamiyeyaashii jabhadda lagu xirey xabsiga Labaatan Jiroow ee Baydhabo agtiisa ah, oo sidoo kale lala soo xirey odayaashii dhaqanka. Wuxuu intaas ku daray in sannad iyo badh ka dib ay ogaadeen in ciidankii Soomaaliya ay dib uga soo baxeen deegaankii balaarnaa ee ay dagaalka ku qabsadeen.
Dad badan ayaa ku doodaya in jabkii dagaalkaas ka dhashay uu markii dambe horseeday burburka dowladnimo ee Soomaaliya maadaamaa ay abuurmeen jabhaddo lid ku ah dowladdii dhexe.
4. Burburkii dowladda iyo Dagaaladii Sokeeye
Taariikhda markii ay ahayd 1988-dii waxaa qeybo ka mid ah dalka ka biloowday dagaalo ay soo qaadeen jabhaddo ka soo aasaasmay gudaha Itoobiya.
Xasaradaha waxa ay ku badnaayeen gobolada Waqooyi ee dalka, oo hadda ah Somaliland, halkaas oo markii ugu horeysay ay duqeeyeen diyaarado ka kacay gudaha dalka.
Jabhadihiis Waqooyiga waxay doonayeen in ay Soomaaliya ka go'aan oo dal gaar ah ay noqdaan. Waxaana taas barbarsocday jabhado kale oo dhanka Koonfurta ka dagaallamayay.
Balse dhacdadii ugu weynayd ee xilliyadaas waxay ahayd markii madaxweynihii awoodda badnaa ee dowladdii militariga Maxamed Siyaad Barre uu caasimadda isaga baxay Bishii January, sannadkii 1991-dii, sidaasna ay ku burburtay dowladdii dhexe Soomaaliya.
Dad badan ayaa u dabaal dagay dhicitaanka dowladdii Siyaad Barre, balse Soomaalida waxay markaliya is aragtay iyada oo subax qura ka soo toostay banaan cidlo ah, oo usii dheeryihiin dagaalo sokeeye oo dhibaatooyiin badan sababay,
Dhacdadan waxa ay noqotay dhaawac aan bogsoonayn muddo dheer, waxayna qaadatay kala bar lixdanka sano ee laga joogo xoriyadda, madaxbanaanidii iyo qaranimadii loo soo halgamay ee Soomaaliya, taas oo illaa hadda boogaheeda la dhayayo.
Waxay qaadatay 15 shir oo dib u heshiisiineed illaa inta lagu guuleysanayay dowladdii ugu horeysay oo kumeelgaar ah oo meel ka mid ah dalka timid.
Sidoo kale, Somaliland ayaa Bishii May ee 1991, noqotay dowlad iskeed isu taagtay in kastoo weli aysan helin aqoonsi dhab ah.
5. Shirkii Carte
Madaxweynihii markaas uun la doortay ee Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle ayaa sannadkii 1999-kii khudbad uu ka jeediyay shirka golaha loo dhanyahay ee Jamciiyadda Quruumaha ka dhaxaysa ka sheegay in dalkiisa uu qabanayo shirweyne dib-u-heshiis oo gogol loogu fidinayo beelaha Soomaalida si ay usoo dhistaan dowlad loo dhanyahay.
Wuxuu markii dambe shirkaas biloowday sannadkii xigay ee 2000 waxaana hal ku dhig looga dhigay "Tallo nin leh baa u galgasha, tolna waa u ergeeyaa". Waxaa ka qeybgashay illaa 2 kun oo ergo oo isugu tagay shirweynihii dastuur lagu ansixiyay, baarlamaan lagu soo xulay, kadibna madaxweyne loogu doortay Cabdiqaasim Salaad Xasan.
Hadal taariikhda galay oo uu Cabdiqaasim Jeediyay habeenkii la doortay ayuu Eebbe ku marqaati gashtay in lala qaaday mas'uuliyadda.
6. Kacdoonkii Maxaakiimta
Dhacdooyinka lama filaanada ahaa waxy ku badnaayeen Soomaaliya tan iyo markii ay xornimada qaadatay 60 sano ka hor, waxaana ka mid markii sannadkii 2006-dii ay sidii daadkii ay dalka maansheeyeen dhallinyaro diin-doon ah kuwaas oo shacabka taageero xooggan ka helayay.
Howlgalkii ay Muqdisho ka billaabeen Midowgii Maxkamadaha Islaamiga ah ee Soomaaliya wuxuu ahaa mid isbaddal weyn ku sameeyay taariikhda Soomaaliya.
Waxay dagaal culus la galeen hoggaamiye kooxeedyadii Soomaaliya ee la aaminsanaa inuu taageeri jiray Mareykanka, iyagoo waqti kooban kula wareegay inta badan koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya.
Markii ugu horreysay tan iyo burburkii dowladdii dhexe ayey Muqdisho nabad noqotay sannadkii 2006-dii, kaddib markii ay ciidamadii Midowga Maxkamadaha ku guuleysteen howlgalkoodii ay ujeeddadiisu ahayd in ay shareecada Islaamka ku xukumaan waddanka.
Hase ahaatee wax ka yar sannad kaddib waxaa billowday burburkoodii daba socday dagaalkii ay la galeen milatariga Itoobiya oo ahaa ajaaniibtii ugu horreeyay ee Soomaaliya soo galay si ay u taageeraan dowladdii uu hoggaaminayay, Alle ha u naxariistee, Cabdullaahi Yusuf Axmed..
Xuseen Maxamuud Maxamed (Xuseen Jaamici), oo ah aqoonyahan falanqeeya arrimaha gobolka ayaa isagoo la hadlay BBC-da sharraxaya aasaaskii iyo tallaabada ay qaadeen maxkamadaha Islaamiga ah iyo wixii ay shacabka uga dhigneyd.
"Markii ay dhowr iyo toban sano taagneyd fowdo iyo dagaallo u dhaxeeya qabaa'ilada, waxaa soo baxay maxaakiimtii Islaamiga ahaa oo runtii ay jireen sababo ku kallifay kacdoonkooda."
"Shacabka oo u baahnaa xasilooni iyo nidaam ayaa aad usoo dhaweeyay - oo xitaa aad moodeyso in kacdoon shacab lagu soo dhaweeyay - sidaas ayeyna ugu suurtagelisay in ay ka adkaadaan nimankii dagaal oogeyaasha ahaa."
Wuxuu ku qeexay arrintaas "xaalad kala guur ah oo looga baxay dagaal beeleedyadii tooska ahaa, loona gudbay in koox koox la isaga soo horjeesto".
Isagoo hadalkiisa sii wata ayuu ka warramay waxa ay taasi uga dhigneyd dowladnimadii Soomaaliya - xorriyadda kaddib - wuxuuna yiri: "Waxay ila tahay in taageerada ballaaran aan loo wada siinnin in lagu raacsanaa fikirkoodii diiniga ahaa laakiin dadka rayidka ah ay ku daaleen kala dambeyn la'aantii jirtay muddada dheer ayna u baahnaayeen cid ka difaacda burcadda dhiiggooda banneysatay.
"Hase yeeshee uma maleynayo in waxa markaas socday iyo taageerada shacabka ay salka ku heysay qarannimo iyo in dowlad Soomaaliyeed la yagleelo," ayuu yiri.
"Fikirka maxkamadaha islaamiga ah kuma dhisneyn waddaniyad, dadkii taageersanaana qaarkood waxay rabeen maamul islaami ah, halka qaar kalena ay u heellanaayeen oo kaliya in amni iyo xasilooni la helo. Taasina waxay sababtay in beesha caalamka ay arrintaas ka muujiso taxaddar weyn. Ugu dambeyntiina taasi ayaa sababtay in maxkamadihii meesha laga saaro."
Sanadkii 2007-dii ayay midowgii amxkamadaha Islaamiga ah looga adkaaday dagaalkii ay la galeen ciidamada Itoobiya iyo kuwii daacadda u ahaa ee dowladdii ku meel gaarka ahayd ee uu madaxweynaha ka ahaa marxuum Cabdullaahi Yuusuf Axmed.
Dagaalkaas wuxuu sababay in Muqdisho laga saaro ayna u firxadaan dhanka Jubbada Hoose. Waxay taasi dhalisay khilaaf cusub oo sababay in xubno sare oo ka mid ahaa Maxaakiimta ay u baxsadaan dalalka deriska ah.
Ururka Al-Shabaab oo sii jiray, balse garab militari u ahaa Maxaakiimta ayaa ka dib si rasmi ah u soo shaac baxay, wuxuuna dagaallo muqaawameyn ah ka billaabay Muqdisho iyo qeybo ka mid ah Koonfurta Soomaaliya.
Balse ugu dambeyn 2009-kii, shir ka dhacay dalka Jabuuti ayaa lagu gaaray heshiis horseeday in la dhiso dowlad uu madaxweyne ka noqday hoggaamiyihii midowga Maxakamadihii islaamiga ahaa ee markaas burburray, Shariif Sheekh Axmed.
Wararka ugu waaweyn
Xul
Ugu akhris badan
Subscribe to:
Comments (Atom)